Doe niet zo deftig

Mensen letten beter op als je schrijft in spreektaal. Heb je op school geleerd om te schrijven in schrijftaal? Lees dit artikel dan even. Want uit onderzoek blijkt dat lezers je boodschap beter onthouden als je tekst is geschreven in spreektaal.

Schrijven in spreektaal heeft felle tegenstanders. Vroeger op school is het je misschien zelfs wel verboden. Als je een voldoende wilde halen voor je opstel, moest je schrijftaal gebruiken.

De vooroordelen tegen spreektaal

De reden dat spreektaal soms ongeschikt wordt gevonden voor geschreven teksten, is de vervelende associatie die mensen erbij hebben. Ze denken aan taalfouten, niet-afgemaakte zinnen, kromme zinnen en eeeeeh’s. En inderdaad: als je letterlijk zou opschrijven wat iemand zegt, krijg je een onleesbare tekst.

Het is dus niet de bedoeling dat je alleen maar letterlijk gaat opschrijven wat je zegt, hoort of denkt. Als je in spreektaal wilt schrijven, zul je de tekst stevig moeten bewerken om hem geschikt te maken om gelezen te worden.

Schrijf alsof je tegen je moeder praat

Het grote voordeel van schrijven zoals je spreekt is dat je automatisch een natuurlijke, prettig leesbare schrijfstijl krijgt. Schrijf niet in de spreekstijl die je gebruikt als je een presentatie moet geven voor het management team. Kies liever voor een informele taal, bijvoorbeeld zoals je tegen vrienden of tegen je moeder zou praten. Je gebruikt dan automatisch geen onaantrekkelijke of onbegrijpelijke woorden en constructies meer:

  • Geen jargon
  • Geen abstracte woorden
  • Geen lijdende vorm
  • Geen tangconstructies

Want daar zou je moeder raar van opkijken. Gaat het wel goed met je?

De hersenen schrikken wakker van tekst in spreektaal

Kathy Sierra is bestseller-auteur van computerboeken en schrijft het blog Creating Passionate Users. In 2005 plaatste ze een interessant stuk: Conversational writing kicks formal writing’s ass. Ze haalt daarin een artikel aan in het Journal of Educational Psychology. In een onderzoek werd gekeken hoe goed studenten de stof konden onthouden die ze hadden bestudeerd in e-learningcursussen. De ene groep studenten kreeg formeel geschreven leerstof, de andere groep kreeg dezelfde stof in een informele schrijfstijl. De groep met de informele leerstof scoorde 20 tot 46% beter toen na de cursussen werd getest hoe goed ze de bestudeerde stof konden toepassen.

Hoe komt het nu dat spraaktaal beter werkt dan schrijftaal? Kathy Sierra geeft daarvoor een verrassend simpele verklaring. Je hersenen denken als je spreektaal leest namelijk dat er een gesprek met ze gevoerd wordt. Dat komt onder andere doordat je schrijft in de directe aanspreekvorm ‘je’, ‘jij’ of ‘u’. Daardoor schrikken je hersenen als het ware plotseling wakker. Want als iemand met je aan het praten is, moet je ook af en toe iets zinnigs terug kunnen zeggen.

Natuurlijk weten je hersenen best dat er niet echt iemand met ze aan het praten is. Ze zitten naar een website te kijken, en dat is iets heel anders dan een gesprek voeren met een ander mens van vlees en bloed. Maar op een onbewust niveau gaan mensen blijkbaar toch iets beter opletten als ze direct worden aangesproken in een tekst. Want ze willen voorkomen dat ze in het ‘gesprek’ met hun mond vol tanden komen te staan.

Zo schrijf je teksten in spreektaal voor je website

Tips om je webteksten in spreektaal te schrijven en de hersenen van bezoekers te activeren:

  • Spreek de lezer direct aan. Gebruik dus “u” of “jij” in je zinnen.
  • Zeg “ik” of “wij” als je het over jezelf hebt of over je bedrijf.
  • Wees vriendelijk. Doe druppeltjes sociale smeerolie in je zinnen. Net als wanneer je met iemand praat. Om de haverklap zeggen we in echte gesprekken namelijk woorden als: sorry, alsjeblieft, zou je … willen doen, bedoelde je misschien…, dankjewel, enzovoort. Doe dat ook in je webteksten. Doe eens gek en praat als een echt mens.
  • Hang een foto van je moeder naast je monitor. Nou ja, schrijf in elk geval alsof je tegen haar praat 😉
  • Print je tekst en lees hem hardop voor. Gewoon even doen! Zodra je ergens hapert, zet je daar een kruisje. Op dat punt loopt het niet lekker en moet je de tekst iets aanpassen.

Ben schrijft altijd in spreektaal. Als je 1 jaar Ben-abonnee bent, krijg je bijvoorbeeld deze mail:

De tone of voice van Ben is door het gebruik van spreektaal en het aanspreken van de klant met “jij” lekker los en informeel. Het lijkt net alsof Ben een echte persoon is.

Nemen klanten me wel serieus als ik zo schrijf?

Sommige organisaties schrijven in formele taal omdat ze bang zijn voor hun reputatie. We moeten wel serieus en professioneel overkomen! Ook kleine ondernemers en particulieren doen soms deftig als ze onzeker zijn en een tekst voor een groter publiek schrijven, zoals een advertentie, een folder of een webtekst.

Tegeloutlet Jan Groen gebruikt schrijftaal met deftige woorden:

De Tegeloutlet biedt naast het brede, extra voordelige assortiment tevens restantpartijen aan. Deze restantpartijen zijn afkomstig uit de showroom en worden tegen dumpprijzen aangeboden. Hiervoor geldt echter wel op = op.

Tegen zijn moeder zou Jan waarschijnlijk zeggen:

De Tegeloutlet heeft een groot en supervoordelig assortiment. En we hebben restantpartijen. Dat zijn tegels uit de showroom die voor dumpprijzen weg mogen. Op = op natuurlijk!

Zo mag Jan Groen ook best schrijven op zijn website. Klanten herkennen dan zijn stijl: zo praat Jan in het echt ook!

Een paar redenen dat je niet bezorgd hoeft te zijn voor je reputatie als je in spreektaal schrijft:

  • Je maakt de beste indruk op een klant als je website begrijpelijk en makkelijk leesbaar is.
  • De beste websites maken het leven van de klant makkelijker. Maak je dus geen zorgen om hoe je overkomt – dat is een teken dat je nog teveel aan jezelf denkt. Maak je liever zorgen om je klant. Help haar om supersnel en makkelijk haar taken te kunnen uitvoeren op je website.
  • Iedereen waardeert een simpele website. Dus ook slimme, serieuze en professionele klanten.

Natuurlijk wil ik graag dat je mijn tips onthoudt: daarom heb ik dit artikel ook in spreektaal geschreven.

Dit artikel is een ingekort hoofdstuk uit mijn boek Verleiden op internet.

Wil je elke week een gratis tip? Vul dan je e-mailadres in:


Gerelateerde artikelen:



Reacties

  1. zegt

    Dank weer Aartjan! Dit is de grootste ombuiging die ik qua schrijven moest maken. Na jaren zogenaamde indruk maken met deftig schrijven in loondienst (bedrijfsleven, als laatste corporate), moet ik nog steeds moeite doen om sprekend te schrijven. Naast Ben doet ook verzekeraar InShared dat geweldig!

  2. zegt

    Hoi Hennie,
    Mooi om te horen dat je het herkent.
    Het is soms misschien ook een kwestie van jezelf toestemming geven om simpel te schrijven. Nog niet zo makkelijk! Maar het heeft wel effect op je klanten, en schrijven wordt er een stuk leuker door :-)

  3. zegt

    Bedankt voor je heldere en warme pleidooi voor spreektaal, Aartjan.

    Als ik ‘Overtuigend Formuleren’ aan studenten geef, gebruik ik wel eens het volgende voorbeeld. Stel dat je een vriendin wilt uitnodigen voor de film, maar ze neemt de telefoon niet op. Sluit je dan je uitnodiging op de voicemail af met de woorden: ‘in afwachting van je reactie verblijf ik?’ Kortom: zinsnedes die je in spreektaal niet gebruikt, gebruik je in brieven en op het web ook niet.

  4. zegt

    Uitstekend artikel, Aartjan! Helemaal mijn verhaal. Fijn om nog wat extra argumenten van je te krijgen die ik kan gebruiken tijdens klantgesprekken. Want ik loop toch vaak tegen vooroordelen aan: ‘Word ik wel serieus genomen?’ Of, ook zo’n mooie: ‘Oudere mensen willen juist WEL dat je deftige, ambtelijke taal gebruikt.’ Ik gebruik vaak als argument dat je juist professioneel overkomt als je in staat bent ingewikkelde materie eenvoudig te beschrijven.

    Groet,

    Olga

  5. zegt

    Als ik mijn moeder (ik zou hier trouwens liever een neefje noemen) iets zou vertellen, zou ik dat niet alleen begrijpelijk maken door mijn taalgebruik, maar ook door veel voorbeelden te gebruiken. Dat kan op een website natuurlijk ook heel goed.

  6. zegt

    Mooi artikel, Aartjan. Je weet dat ik er ook zo over denk ;-). Bovendien kun je met spreektaal meer van jezelf laten zien dan met schrijftaal, is mijn overtuiging. Dat is vooral handig als je zzp’er bent.

    Schrijven in spreektaal geeft je namelijk de mogelijkheid om je te onderscheiden van anderen, ook in stijl. Daar heb ik pas ook nog een blogartikel over geschreven, trouwens.

  7. zegt

    @Suzanne
    We zijn het eens, ik vind trouwens dat zo’n schrijfstijl voor veel bedrijven, organisaties en overheden toepasbaar is.

    Ik vind jouw artikel een mooie how-to: hoe kun je jezelf oefenen in schrijven in spreektaal. Bedankt voor de aanvulling!

  8. zegt

    Leuk artikel. Bedenk wel dat “je” en “jij” in België een stuk onbeschofter is dan in Nederland. Als je communicatie over de landsgrenzen heen moet reiken, is dat wel iets om bij stil te staan. Bij mijn vorige werkgever (Leisure) tutoyeerden we consequent in communicatie voor de Nederlandse markt maar vousvoyeerden we in “Belgische” communicatie. De schrijfstijl veranderde verder niet en lag inderdaad dicht bij spreektaal.

    In aanvulling: omdat we recentelijk van naam waren veranderd en die nog niet bij iedereen bekend was, spraken we steevast in de derde persoon over “[Bedrijfsnaam] heeft iets nieuws:” etc. Ik/wij als aanduiding was niet aan de orde. Dat is inderdaad minder persoonlijk maar de branding is wel wat sterker. Kan soms een afweging zijn.

  9. zegt

    @Anders
    Ben blij met je aanvulling, ik moet zeggen dat ik me daarvan niet bewust was. Erg goed om te weten dus, dank! Niet tutoyeren in Vlaanderen, check.

  10. Socratez zegt

    Je hebt deels gelijk. Het probleem echter is dat dat je ook voelt dat je belazert wordt; je kunt helemaal niets terugzeggen. Op den duur geeft dat een knagend gevoel alsof je een robot leest die menselijk probeert te zijn.

    Kortom geef geen directieven in je jij en je tekst. Maar flirt met je lezer, op een intelligente ensubtiele manier.
    Vertaal je jargon naar gewone woorden.

    Maar bovenal schrijf vanuit een radiant goed humeur.

  11. zegt

    @Socratez
    Goede tips! En het zorgen van mogelijkheden voor interactie zorgt natuurlijk pas écht voor een dialoog: chat, telefoonnummer, e-mailadres.

  12. zegt

    Helder artikel en zoals al eerder gezegd: hoe lastig is het om echt aansprekend (ja, ja) te schrijven. Ik merk iedere keer weer dat deftige taal na de eerste schrijfronde geschrapt moet worden.
    Een aanvulling: de geweldige Kathy Sierra schrijft helaas sinds 2007 niet meer nadat ze ernstig bedreigd is, juist vanwege de blog voor zover ik me herinner…

  13. José van Winden zegt

    Goed leesbaar artikel! En altijd prettig om zo’n duidelijke onderbouwing te krijgen voor iets wat je eigenlijk wel weet. Zie je ook direct dat het nog niet zo simpel is om een simpele tekst te produceren.

  14. zegt

    Weet je waar ik dit ook vaak tegenkom: nieuwe websites van kleine ondernemingen. Die zijn overdreven formeel geformuleerd om maar over te komen als een serieuze partij. Erg herkenbaar.

  15. zegt

    Leuk artikel Aartjan!

    Ik heb eens bij een paar klanten hun website enkel ‘u’ en ‘uw’ vervangen door ‘jij’ en ‘jou’ en dat had positieve gevolgen voor de conversie.

  16. zegt

    Lekker om te lezen Aartjan en helemaal mijn idee. Spreektaal komt veel beter binnen. Dat brengt de boodschap over. Uiteindelijk is dat toch waar het allemaal om draait.

  17. zegt

    Spot on. 1 ding moet natuurlijk wel en dat is, ook in spreektaal, correct Nederlands gebruiken. Dus schrijf niet dat je je irriteert aan…
    Ik vermoed dat daar ook de terughoudendheid van organisaties vandaan komt. Ik kom regelmatig sites tegen waar een informele toon wordt gebruikt en tegelijk veel taalfouten in staan. Alsof dat er dan niet meer toe doet.

  18. zegt

    Mij heb je, Aart-Jan!
    Ik leg het aan klanten en cursisten vaak uit als schrijven in ‘verzorgde spreektaal’. Niet plat, grof of heel populair, maar inderdaad, zoals je iets aan je moeder, je neefje, je buurman zou vertellen. Vaak vertel ik dan ook nog over het verschil tussen formeel (jouw ‘deftig’) en informeel (op straat en in de kroeg). ‘Verzorgde spreektaal’ zit daar mooi tussenin. Schrijven gaat dan stukken gemakkelijker dan met die loodzware lijdende vormen en stadhuiswoorden van een ton.

    Nog een voordeel: je tekst wordt meteen een stuk korter door al dat actief en direct taalgebruik!

  19. zegt

    @Arjan Zuidhof
    De toon van reacties in de blogosphere in de VS is weleens fel, heeft Kathy Sierra blijkbaar ook last van gekregen. Waar het over ging weet ik niet precies.

    @José van Winden @Edwin @Stan Lenssen
    Dank je :-)

    @André Scholten
    Is ook begrijpelijk vanuit die ondernemer gezien, maar niet zo fijn voor de klanten.

    @Anders Floor
    Aha, daar zit dus nog een verschil 😉

    @Leo Wolff
    Ai, dan wordt het blijkbaar echt spreektaal – inclusief alle foutjes die er in gesproken zinnen voorkomen.
    Dank je!

    @Monique van Deursen
    Eens (2x) :-)

  20. Susanne de Ridder zegt

    Goed stuk! Ik sluit me er helemaal bij aan. Ik roep het zelf ook altijd tegen mijn collega’s. Fijn om het eens van een ander te horen 😉

  21. Wendy van der Steen zegt

    Met de strekking helemaal eens – al speelt de context volgens mij toch een doorslaggevende rol. Sommige mensen willen onder bepaalde omstandigheden inderdaad liever met u aangesproken worden ;-). Weet iemand overigens of dit onderzoek herhaald is? Bijvoorbeeld in het Nederlands taalgebied? Een mooie taak voor een afstudeerder?

  22. zegt

    @Wendy
    Goede vraag, zou inderdaad heel interessant zijn om te kijken of de onderzoeksresultaten repliceerbaar zijn, liefst in het NL taalgebied natuurlijk.
    Zeker een mooie taak voor een (van jouw) afstudeerders?! :-)

  23. zegt

    Een website is een massa medium, geen persoonlijke brief, geen gesprek met een illustere onbekende.

    Door ‘u’ te gebruiken creëer je (ongewild misschien) afstand. Dat wil je juist op een website niet doen.

    En ja ook op ‘plechtige’ websites van pakweg advocaten werkt ‘jij’ beter dan ‘u’.

  24. zegt

    Aartjan,

    Grondig oneens zelfs. Het is ingegeven uit een voorkeur, een idee en niet uit metingen. Ik vind het persoonlijk ook wel fijn dat onbekenden mij met ‘u’ aanspreken en ik zal dat ook doen bij andere onbekenden. Maar wat ik persoonlijk denk of voel is niet relevant.

    Ik kijk als usability mens o.a. naar wat het meest effectief is, persoonlijke voorkeuren spelen daar geen rol bij.

    Die efficiëntie kan je meten.

    Als mensen meer bestellen, langer op de website blijven hangen, je meer contacteren of wat dan ook, omdat jij de drempel verlaagt, dan is dat interessanter dan een persoonlijke voorkeur of zelfs een vooroordeel.

    Wat is belangrijker? Een minderheid die dat tutoyeren maar niets vindt of beter je doelen bereiken?

  25. zegt

    @Edwin
    Interessante toelichting, dank!
    Jij zeggen tegen Vlaamse websitebezoekers kan wat jou betreft dus wel, en meten is weten natuurlijk – dat spreekt.

  26. zegt

    @Selma
    Interessant, mijn conclusie is trouwens ook al tijdenlang dezelfde als de jouwe. Op mijn blog ‘jij’ en op mijn bedrijfswebsite ‘u’.

  27. zegt

    Leuk artikel! Ik ben het er helemaal mee eens dat ‘deftige’ taal minder aanspreekt dan ‘spreektaal’. En dat geldt zeker voor internet. Echter vraag ik me af of het gebruiken van spreektaal op een website voor elke branche geschikt is. Verwachten we bijvoorbeeld op de site van een advocatenkantoor spreektaal of meer deftige taal te lezen? Ik denk het tweede. Ik ben er van overtuigd dat het ook belangrijk is dat de schrijfstijl aansluit bij de verwachtingen van de bezoekers van de website, want als dit niet het geval ik slaat de site nog steeds de plank mis.

    Over schrijftaal en spreektaal gesproken. Een tijdje geleden las ik een onderzoek wat aantoonde dat studenten die in spreektaal een opdracht inleverden doorgaans een hoger cijfer krijgen dan de studenten die schrijftaal hebben gebruikt. Tegenwoordig associëren docenten schrijftaal met het verbloemen van ontbrekende kennis. Kortom, als een student niet zo goed weet hoe de vork in de steel zit gebruiken hij extra moeilijke woorden om de aandacht af te leiden, zodat de docent voornamelijk bezig is met het begrijpen van de tekst in plaats van het beoordelen van de inhoud.

  28. zegt

    Leuke discussie. In webteksten voor klanten gebruik ik soms u en soms jij. Ligt helemaal aan de doelgroep en de doelstelling van de site. Wel zoveel mogelijk in spreektaal.

  29. zegt

    Een mooi streven: niet zo deftig doen. Meneer van Erkel gaat er nogal prat op. Jammer alleen dat de prijzen die voor het seminar moeten worden afgetikt enkel voor lieden met een dikke beurs zijn weggelegd. 999,- Kan den bek nog verder open?! Is van Erkel misschien een omgekeerde parvenu? Je zou het bijna gaan denken. Altijd even hartelijk,
    Ramon de Groot

  30. zegt

    @Ramon
    Je hebt gelijk, het is inderdaad een heel bedrag. Ik was ook een beetje verbaasd over de tarieven voor eendaagse seminars. Het blijkt dat zowel bij Euroforum (dat mijn seminar organiseert en dus ook het tarief bepaalt) als bij andere organisatoren van dit soort events dit tarief de norm is.

    @Jedidja
    Dankjewel voor het compliment! :-) Leuk dat je dit blog gaat volgen.

  31. zegt

    Goed artikel weer. Even een herinnering aan wat je in je boek hebt geschreven hierover. Ik heb op mijn website http://www.skyinternetmarketing.nl ook zo veel mogelijk een meer informele schrijfstijl aangehouden, omdat in mijn branche best vaak jargon gebruikt wordt op de websites.

    Binnenkort ga ik je boek weer erbij pakken en enkele andere tips toepassen (zoals bij je bezoeker de “pijn” laten voelen).

Trackbacks

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>